Als ouder hoop je natuurlijk dat je kind gezond is. Maar stel dat dit niet helemaal het geval is; hoe ga je daar dan mee om? Marleen Smit heeft een dochter met autisme. ‘Het is zwaar, maar niet ondoenlijk.’

Marleen Smit (33) uit Emmeloord is de moeder van Salomé (acht jaar), een meisje met klassiek autisme. Marleen heeft ook nog een dochtertje van zes. Vlak nadat Salomé geboren was, merkten Marleen en haar man dat hun dochtertje anders is. Zo huilde ze bijna niet, sliep ze veel en moest Marleen haar wakker maken om te voeden. ‘Een gewone baby gaat huilen als hij of zij honger krijgt, Salomé deed dat niet.’

Gebarentaal

Op de peuterspeelzaal ging het niet goed. ‘Het was te druk, ze kreeg er te veel indrukken. We dachten al snel aan autisme’, vertelt Marleen. ‘Het komt ook voor in de familie en Salomé vertoont vrijwel alle kenmerken volgens het boekje.’ De gespecialiseerde kinderpsychiater wist haar dan ook snel – Salomé was drie jaar – te diagnosticeren met klassiek autisme. ‘De vorm waar de meeste mensen meteen aan denken bij ‘autisme’’, zegt Marleen. Zo was taal in het begin een probleem. ‘Ze sprak helemaal niet. Toen ze drieënhalf was, kreeg ze les van een logopediste. Zodra deze mevrouw bij ons thuis kwam, begon Salomé meteen met praten. Alsof ze snapte: dit is kennelijk de bedoeling.’ Als het aan Salomé lag, zou ze liever in gebarentaal communiceren.

Marsmannetje

Schrikken deed Marleen niet van de diagnose autisme. ‘Het de juiste beslissing geweest om haar zo jong al te laten testen. Daardoor konden we er meteen beter op inspelen’, zegt ze. ‘Ik omschrijf Salomé wel eens als een soort marsmannetje dat zomaar op de aarde terechtkwam. Álles moeten we haar aanleren. Als ze ergens de noodzaak niet van inziet, doet ze het niet.’ Marleen moet regelmatig met ‘goede argumenten’ komen, wil haar dochter luisteren. ‘Dan zeg ik: je moet wel je schoenen opruimen, want anders kun je ze de volgende dag niet vinden en dat is onhandig. Dat snapt ze wel. Maar het nut van liegen of verstoppertje spelen weer niet. Waarom zou je je verstoppen?’ Toch gaat spelen met andere kinderen best goed. Alleen spelregels blijven een beetje lastig. ‘Want wat is de noodzaak?’

Eten is belangrijk

Salomé is leergierig, ook als het gaat om sociaal gedrag. ‘Ze is erg nieuwsgierig naar: hoe doen jullie het? Inmiddels weet ze dat ze zich aan mensen moet voorstellen door hen een hand te geven. We hebben haar uitgelegd dat ze gewoon kan zeggen dat ze dat spannend vindt. We hopen dat mensen dan meer rekening met haar houden, we zijn er natuurlijk niet altijd bij’, vertelt Marleen. ‘Daarom is het extra belangrijk dat ze dingen goed onder woorden kan brengen.’ Wanneer het Salomé allemaal even te veel wordt, zegt ze dat ze ‘rondjes in haar hoofd’ heeft. Op zo’n moment mag ze even wat voor zichzelf doen. ‘Wat ze trouwens heel leuk vindt, is koken. Ze wil kok worden. Eten vindt ze zeer belangrijk en daar is ze erg op gefocust. Vaak weet ze precies wat haar klasgenootjes allemaal op hun brood hadden’, aldus Marleen.

Niet zoals Kees

Momenteel gaat Salomé naar het speciaal basisonderwijs in Emmeloord. Die school biedt eveneens voortgezet- en beroepsonderwijs. ‘Dus dat is perfect. We zien wel hoe het loopt.’ Marleen wil in ieder geval wel dat haar dochter op een gegeven moment de deur uit gaat, wellicht in de vorm van begeleid wonen. ‘Het lijkt me niet gezond als ze voor altijd bij ons blijft, daar is ze niet mee geholpen. Kees Momma, waar die documentaire over is gemaakt, is hét voorbeeld van hoe wij het niet willen. Het is beter als Salomé haar eigen leven krijgt.’ Al met al ziet ze de toekomst zonnig tegemoet. ‘Het is soms zwaar, maar niet ondoenlijk. Er is veel mogelijk.’