Twee revalidatieartsen over hun vak, de ontwikkelingen in revalidatiemethoden en EHealth

Wie net als ik dacht dat een revalidatiearts ‘slechts’ helpt bij herstellen en dat daar vooral veel oudere mensen met een gebroken heup aankloppen, heeft het mis. Dat blijkt wel uit het gesprek met revalidatiearts Henk Arwert en kinderrevalidatiearts Inez van der Ham. “Het is belangrijk onderscheid te maken tussen complexe en eenvoudige revalidatie”, begint Henk. “Als jij je enkel verzwikt moet je revalideren, maar dan kom je bij een fysiotherapeut. Bij uitgebreide, ingewikkelde afwijkingen in motoriek, spraak of cognitie kom je bij een revalidatiearts die beschikt over een uitgebreider behandelteam.”

Wat zijn de meest voorkomende redenen voor revalidatie?

Henk: “Bij de volwassenrevalidatie zien we vooral mensen met een beroerte of ander hersenletsel, een dwarslaesie, een beenamputatie of voetproblemen bij diabetes. Wij helpen mensen die op neurologisch en orthopedisch gebied iets hebben wat niet zomaar over gaat.”
Inez: “Bij kinderen gaat het vaak om aangeboren aandoeningen, zoals hersenbeschadiging door zuurstofgebrek (Cerebrale Parese). Ouders en hun omgeving zien dat hun kind zich niet goed ontwikkelt en de oorzaak is niet altijd bekend. Vaak wordt later na medisch onderzoek duidelijk wat er precies aan de hand is.”

Wat zijn de gevolgen van de medische ontwikkeling met betrekking tot behandeling als revalidatiearts?

Henk: “Dankzij de medische ontwikkeling verschuift de leeftijdsgrens. Vroeger waren mensen van 65+ oud, nu zijn 70 plussers vaak nog vitaal. Dat heeft gevolgen voor de behandeling.”
Inez: “Bij kinderen zie je dat ook. Vroeger overleden kinderen door ernstige afwijkingen, maar door betere medische behandelingen kunnen bijvoorbeeld kinderen met spierziekten een veel hogere leeftijd bereiken met meer kwaliteit van leven. Speciale aandacht is nodig voor de jongvolwassenen. Kinderen die vanaf de geboorte een stoornis hebben, hebben dat op latere leeftijd nog. Ze komen in een nieuwe levensfase en lopen dan tegen andere dingen aan. Dat is waar wij ze bij helpen.”

Henk: “Werk, opleiding, zelfstandig wonen; relevante onderwerpen voor een groep waar het vroeger minder aan de orde was.”

Maar het valt mij op dat revalideren dan helemaal niet alleen gaat over ‘beter worden’.

Inez: “Dat klopt. Een deel van de behandeling is nadrukkelijk gericht op het verbeteren van de stoornissen en het andere deel van de behandeling richt zich op zo goed en zelfstandig mogelijk mee kunnen doen in het dagelijks leven. Dat is altijd maatwerk, de patiënt wordt zoveel mogelijk betrokken bij behandelkeuzes.”

Hoelang duurt een revalidatieproces gemiddeld?

Inez: “Dat is afhankelijk van wat er aan de hand is en op welke leeftijd. Bij kinderen is het vaak eerst heel intensief en op de ouders gericht in een multidisciplinair team. Naarmate iemand ouder wordt, begeleiden we de patiënt naar zelfstandigheid. Het is ook niet zo dat je altijd in therapie moet zijn als je een handicap hebt.
Henk: “Bij volwassenen is de eerste fase meestal heel intensief. Hier in het Haaglanden Medisch Centrum komen mensen binnen die een ongeval of beroerte hebben gehad en dan worden we vanaf het begin al bij de behandeling betrokken. De revalidatie begint soms al op de IC. Verder maken we een vervolgplan na ontslag uit het ziekenhuis.”

Wat zijn nieuwe technieken op het gebied van revalidatie?

Henk: “We werken steeds meer met beeldschermconsulten, maar wegens privacygevoelige informatie en beveiligde verbinding is dat vaak nog wel lastig. Er zijn natuurlijk tal van technische ontwikkelingen die het leven van een patiënt makkelijker maken; beenprotheses die slim zijn en zich automatisch aanpassen en slimme apps. We hebben een opdracht: met dezelfde financiële middelen, meer patiënten helpen. Daarin kan EHealth helpen, bijvoorbeeld door middel van thuistraining. Revalideren met behulp van een arts, terwijl je thuis bent en gebruik maakt van een camera. EHealth is dan ook een van onze aandachtspunten.”
Inez: “We dragen bij met technische ontwikkelingen, ik vind initiatieven voor participatie prachtig. Ken je de Magic Flute? Dat is een fluit die je kunt bedienen met je adem en hoofd en niet met je vingers, zo speel je dus wel echt een muziekinstrument. Ook op het gebied van sport is er van alles; framevoetbal (voetballen met een rollator). Of race runnen; kinderen die niet kunnen lopen, kunnen dan in een soort loopwagen op een atletiekbaan vreselijk hard rennen. Heel goed voor de conditie en geweldig om te zien dat kinderen dan echt mee kunnen doen en niet langs de zijlijn hoeven te staan. Ik word er blij van als mensen buiten het ziekenhuis mee kunnen doen in het dagelijks leven.”

Over de zorg. Hoe verhouden de ontwikkelingen in de zorg zich tot jullie vak?

Henk: “Ik zeg vaak dat we in een heel mooi land leven, maar dat het wel heel ingewikkeld geregeld is. Vanuit de beste bedoelingen, maar soms raken patiënten helemaal verloren in de wet en regelgeving als het gaat om hulp en aanpassingen.”
Inez: “Door de decentralisatie van de zorg heb je veel verschillende plekken nodig om iets voor elkaar te krijgen. Laatst was er een vrouw die zei; ik heb 30 man personeel voor mijn kind. Artsen, fysiotherapeuten, mensen van de gemeente, hulp aan huis. Je moet bijna een professional zijn om het allemaal voor elkaar te boksen.”

Inez van der Ham – kinderrevalidatiearts

Leeftijd: 42 jaar
Studie: Geneeskunde in Nijmegen
Loopbaan: Gewerkt als basisarts bij kindergeneeskunde. In 2010 afgestudeerd als revalidatiearts, opgeleid bij Rijndam Revalidatie en Erasmus MC. Sindsdien werkzaam als revalidatiearts bij Rijndam Revalidatie in Rotterdam en werkzaam op verschillende speciale scholen. Daarnaast spreekuren in het ziekenhuis en op verschillende kinderdag centra. Naast arts ook medisch manager voor een kinderafdeling van Rijndam. Lid van algemeen bestuur van de Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen.
Aandachtsgebieden: spierziekten, Cerebrale Parese, diagnostiek voor motorisch onhandige kinderen, schoolrevalidatie.

Henk Arwert – revalidatiearts

Leeftijd: 53 jaar
Studie: In 1989 als arts afgestudeerd, sinds 1997 geregistreerd als revalidatie arts.
Loopbaan: Werkzaam in Haaglanden Medisch Centrum en Sophia Revalidatie in Den Haag. Lid van het dagelijks bestuur van de Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen.
Aandachtsgebieden: patiënten met multitrauma, hersenletsel, dwarslaesie, spasticiteitsbehandeling, voetproblemen, beenamputatie en complexe rugklachten.